Phố Cổ Hội An

GOTOUR- Phố cổ Hội An là một cảng thị truyền thống Đông Nam Á duy nhất ở Việt nam, hiếm có trên thế giới, một đô thị cổ nằm ở hạ lưu sông Thu Bồn, thuộc vùng đồng bằng ven biển tỉnh Quảng Nam, Việt Nam, cách thành phố Đà Nẵng khoảng 30 km về phía Nam. Hội An từng là một thương cảng quốc tế sầm uất, nơi gặp gỡ của những thuyền buôn từ khắp nơi trên thế giới trong suốt thế kỷ 17 và 18. Đến thế kỷ 19, do giao thông đường thủy ở đây không còn thuận tiện, cảng Hội An dần suy thoái, nhường chỗ cho cảng Đà Nẵng khi đó đang được Pháp xây dựng.
Xem thêm:

Phố cổ Hội An- Những hình ảnh xưa

Phố cổ Hội An xưa...

Hội An may mắn không bị tàn phá bởi các cuộc chiến tranh và tránh được quá trình đô thị hóa ồ ạt cuối thế kỷ 20, nhờ đó nơi đây giữ được gần như nguyên vẹn hơn một nghìn di tích kiến trúc như phố xá, nhà cửa, hội quán, đình, chùa, miếu, nhà thờ tộc, giếng cổ, mộ cổ... Các kiến trúc vừa có sắc thái nghệ thuật truyền thống của Việt Nam, vừa thể hiện sự giao lưu hội nhập văn hoá với các nước phương Đông và phương Tây. Trải qua nhiều thế kỷ, những phong tục tập quán, nghi lễ, sinh hoạt văn hoá, tín ngưỡng cũng như các món ăn truyền thống vẫn lưu giữ, bảo tồn cùng với bao thế hệ người dân phố cổ. Ngoài ra Hội An còn có một môi trường thiên nhiên trong lành, êm ả với những làng nhỏ ngoại ô xinh xắn, có nghề thủ công như mộc, làm đồ đồng, gốm…

và nay

Bắt đầu từ những năm 80 của thế kỷ trước, những giá trị kiến trúc và văn hóa của phố cổ Hội An dần được giới học giả và cả du khách chú ý, khiến nơi đây trở thành một trong những điểm du lịch hấp dẫn đối với du khách Việt Nam và quốc tế.

Với những giá trị nổi bật, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc (UNESCO) đã công nhận đô thị cổ Hội An là một di sản văn hóa thế giới vào năm 1999 dựa trên hai tiêu chí:

• Hội An là biểu hiện vật thể nổi bật của sự kết hợp các nền văn hóa qua các thời kỳ trong một thương cảng quốc tế.
• Hội An là điển hình tiêu biểu về một cảng thị châu Á truyền thống được bảo tồn một cách hoàn hảo.

II. Những điểm tham quan hấp dẫn

1. Chùa Cầu (còn gọi là cầu Nhật Bản hay Lai Viễn Kiều - Nối đường Nguyễn Thị Minh Khai và đường Trần Phú), một nét kiến trúc thanh tú của người Nhật đã tạo thêm vẻ duyên dáng cho Hội an. Như một số chùa xưa còn tồn tại ở nhiều vùng nông thôn Nhật Bản, chùa Cầu có mái che uốn cong mềm mại, mặt cầu cong vồng lên quãng giữa. Ngoài những phần chạm trổ tinh vi, hai đầu cầu còn có bốn tượng thú đứng hầu, trong chùa là tượng Bắc đế cưỡi con câu long. Không chỉ ghi dấu ấn của người Nhật ở Hội An, chùa Cầu còn được chọn làm biểu tượng cho đô thị cổ này.

Chùa Cầu - biểu tượng của phổ cổ Hội An

2. Các hội quán của người Hoa. Khi nhà Thanh thay thế nhà Minh, nhiều người Hoa phải bỏ xứ ra đi, họ tỏa về Đông Nam Á và Hội An là một điểm dừng. Những ngôi chùa và hội quán theo kiến trúc Hoa được dựng lên ở đây để họ đỡ nhớ quê và để tạ ơn một chuyến đi được thuận buồm xuôi gió. Tiêu biểu trong số các hội quán có: 

• Hội quán Phúc Kiến (46 đường Trần Phú) với cây cảnh ngát xanh và những tầng kiến trúc uy nghi, là một trong những nơi được sự chiếu cố đặc biệt của khách vãng lai lẫn người địa phương. Được dựng lên từ thế kỷ 17, trùng tu vào cuối thế kỷ 18, đặc biệt, chùa còn thờ bà chúa Thai Sanh là bà tổ của những bà mụ đỡ đẻ trong dân gian. 

  

  Mặt tiền Hội quán Phúc Kiến

• Hội quán Quảng Đông (còn được gọi là chùa Ông - 176 đường Trần Phú) thờ Quan Công (Quan Vũ). 
• Hội Quán Trung Hoa (còn gọi là Hội quán Ngũ Bang - 64 đường Trần Phú) thờ bà Thiên Hậu. 
• Hội quán Hải Nam (10 đường Trần Phú) thờ 108 Hoa kiều chết oan dưới thời vua Tự Đức. 
• Hội quán Triều Châu (hay còn gọi là chùa ông Bổn - 157 đường Nguyễn Duy Hiệu), hội quán nhỏ, xây dựng tỉ mỉ, khởi công năm 1845 với vật liệu đưa từ Trung Quốc sang, là miếu thờ Phục Ba tướng quân.

3. Các nhà cổ. Những ngôi nhà cổ Hội An là sự đan quyện tài tình, sự hội nhập hài hòa các phong cách kiến trúc Việt - Hoa - Nhật - Pháp. Bàn tay tài hoa của các lớp thế hệ nghệ nhân đã dày công tạo dựng, pha trộn những kiến thức trang trí nội thất bằng cách sắp xếp hợp lý các cấu kiện kiến trúc, bố cục không gian và bằng cách thể hiện sinh động của các mô típ hoa văn. 

• Nhà cổ Quân Thắng (77 đường Trần Phú) Là một trong những nhà cổ được đánh giá đẹp nhất Hội An hiện nay. Ngôi nhà có niên đại hơn 150 năm, mang phong cách kiến trúc vùng Hoa Hạ Trung Hoa. Qua năm tháng, ngôi nhà vẫn được bảo tồn khá nguyên trạng về kiểu dáng kiến trúc và các bài trí nội thất, giúp ta hình dung được phần nào lối sống của các thế hệ chủ nhân, những người thuộc tầng lớp thương gia ở thương cảng Hội An trước đây.

Nhà cổ Quân Thắng

• Nhà cổ Tấn ký (10 đường Nguyễn Thái Học) Ðược xây dựng cách đây gần 200 năm, nhà Tấn Ký có kiểu kiến trúc đặc trưng của nhà phố Hội An với nội thất chia làm nhiều gian, mỗi gian có chức năng riêng. Mặt tiền nhà là nơi để mở cửa hiệu buôn bán, mặt sau thông với bến sông để làm nơi xuất nhập hàng hóa. 

Nhà cổ Tấn Ký

• Nhà cổ Phùng Hưng (04 đường Nguyễn Thị Minh Khai) với tuổi thọ hơn 100 năm, nhà Phùng Hưng có kết cấu độc đáo với phần gác cao bằng gỗ và các hành lang rộng bao quanh, thể hiện sự phát triển về kiến trúc và sự giao lưu giữa các phong cách kiến trúc Á Đông tại Hội An trong các thế kỷ trước đây.

  

  Nhà cổ Phùng Hưng

4. Các nhà thờ tộc là nơi dành cho tất cả các thành viên trong gia tộc tụ họp, thờ cúng tổ tiên. Những ngôi nhà phản ánh rõ phong cách sống của các tầng lớp quí tộc Việt Nam và cho ta thấy những giá trị truyền thống còn hiện diện rất rõ. Tiêu biểu cho các nhà thờ tộc có:

• Nhà thờ tộc Trần (21 đường Lê Lợi) do một vị quan họ Trần (một dòng họ lớn từ Trung Hoa di cư đến Hội An vào những năm 1700) xây dựng năm 1802 theo những nguyên tắc phong thuỷ truyền thống của người Trung Hoa và người Việt. Tọa lạc trên một khu đất rộng khoảng 1500 m2, nhà thờ cổ tộc Trần ở Hội An là nhà thờ cổ mang phong cách nhà thờ tộc của người Việt từ ngàn xưa còn nguyên vẹn hình thể kiến trúc cổ.

Nhà thờ tộc Trần

• Nhà thờ tộc Trương (69/1 Phan Châu Trinh) do một hậu duệ của dòng họ Trương (di cư từ Trung Quốc sang từ giữa thế kỷ 18) xây dựng vào năm 1840. Nhà thờ bao gồm các phần nhà ở sinh hoạt, nhà thờ tộc và cổng. Khu nhà phục vụ cho mục đích sinh hoạt được che bởi các bức vách bằng tre. Di tích này đã được bảo tồn rất tốt và được tu bổ vào năm 2002. Nhà thờ tộc Trương đã vinh dự UNESCO khu vực châu Á – Thái Bình Dương tặng Giải thưởng Công trạng (Award of Merit) vào năm 2004.

5. Quan âm phật tự Minh Hương (07 đường Nguyễn Huệ) là ngôi chùa thờ Phật duy nhất còn lại giữa khu phố cổ, có kiến trúc và cảnh quan xinh đẹp đồng thời còn lưu giữ gần như nguyên vẹn các tác phẩm điêu khắc gỗ đặc sắc do các nghệ nhân làng mộc Kim Bồng thực hiện. Chùa thờ Phật Quan Thế Âm Bồ Tát và một số chư vị Phật, Bồ Tát khác, vì vậy trong những ngày lễ, ngày rằm thường có rất nhiều người đến cúng bái.

Chánh điện quan âm phật tự Minh Hương

6. Các bảo tàng:

• Bảo tàng Lịch sử – Văn hóa (13 đường Nguyễn Huệ) được thành lập vào năm 1989, trưng bày hơn 200 hiện vật gốc và tư liệu có giá trị bằng gốm, sứ, đồng, sắt, giấy, gỗ…phản ánh các giai đoạn phát triển của đô thị - thương cảng Hội An từ thời kỳ văn hoá Sa Huỳnh đến thời kỳ văn hoá Chăm và văn hoá Đại Việt, Đại Nam. Đến thăm Bảo tàng Lịch sử – Văn hoá Hội An, du khách sẽ có được cái nhìn tổng quát về tiến trình lịch sử cũng như bề dày văn hoá của đô thị cổ.

  

  Một góc trưng bày bảo tàng lịch sử - văn hóa Hội An

• Bảo tàng gốm sứ Mậu Dịch (80 đường Trần Phú) được xây dựng vào năm 1995, lưu giữ trên 400 hiện vật gốm sứ có niên đại từ thế kỷ 8 đến thế kỷ 18. Các hiện vật là gốm sứ mậu dịch có nguồn gốc từ khắp các nền văn hóa trên thế giới… minh chứng cho vai trò quan trọng của thương cảng Hội An trong mạng lưới mậu dịch gốm sứ trên biển vào các thế kỷ trước, đồng thời cũng cho thấy quan hệ giao lưu văn hoá- kinh tế quốc tế đã từng diễn ra rất mạnh mẽ ở Hội An.

Một vài hiện vật tại bảo tàng gốm sứ Mậu Dịch

• Bảo tàng văn hóa Sa Huỳnh (149 đường Trần Phú) trưng bày 216 hiện vật văn hoá Sa Huỳnh có niên đại trên dưới 2000 năm được phát hiện qua các đợt khảo sát, khai quật khảo cổ học. Qua đó cung cấp những thông tin phong phú về cư dân cổ thuộc hệ văn hoá Sa Huỳnh – chủ nhân cảng thị Hội An sơ khai từng có quan hệ giao lưu Trung Hoa, Ấn Độ và các quốc gia Đông Nam Á. Các hiện vật tại bảo tàng được đánh giá là bộ sưu tập độc đáo nhất Việt Nam hiện nay về văn hoá Sa Huỳnh.

Một góc trưng bày tại bảo tàng văn hóa Sa Huỳnh

7. Xưởng thủ công mỹ nghệ Hội An (09 Nguyễn Thái Học) là nơi quy tụ hầu hết các ngành nghề thủ công truyền thống của Hội An và Quảng Nam như dệt chiếu, dệt vải, gốm, sơn mài… Vào thăm xưởng, du khách sẽ được tận mắt chứng kiến đôi bàn tay khéo léo của các nghệ nhân tạo nên những sản phẩm mỹ nghệ tinh xảo và đặc sắc. Du khách có thể tham gia một vài khâu trong quá trình sản xuất của các nghề và mua một vài sản phẩm về làm kỷ niệm.

Một góc xưởng thủ công mỹ nghệ Hội An

III. Các đặc sản Hội An

1. Mì cao lầu là món ăn đặc sản của thành phố Hội An. Món mỳ này có sợi mỳ màu vàng, được dùng với tôm, thịt heo, các loại rau sống và rất ít nước dùng. Sợi mỳ cao lầu được chế biến rất công phu, sử dụng những nguyên liệu chỉ có ở Hội An đó là tro củi lấy ở tận Cù Lao Chàm, đảo cách Hội An 16 km, và nước ở giếng Bá Lễ do người Chăm đào cách đây cả ngàn năm.

Cao Lầu - đặc sản Phố Hội

2. Mì Quảng Cũng gần giống như Cao lầu, là món ngon nổi tiếng của vùng đất Quảng Nam và rất hay bị nhầm với Cao lầu nhưng chỉ cần nếm thử một lần thôi, bạn sẽ thấy đây là hai món ăn khác biệt hoàn toàn. Mỳ Quảng thường được ăn cùng với tôm, thịt, trứng cút… tất cả đều ngấm gia vị thấm thía. Khi ăn cũng không thể thiếu bánh tráng nướng giòn và các loại rau ăn kèm.

Mì Quảng - Món ngon nổi tiếng của vùng đất Quảng Nam

3. Bánh tráng đập một món ngon nổi tiếng của Hội An. Hai lớp bánh tráng nướng rất mỏng mỏng, giòn tan kẹp lấy một lớp bánh ướt. Để thưởng thức, bạn phải dùng tay đập cho lớp bánh tráng nướng vụn ra, dính quyện vào lớp bánh ướt. Khi ăn bánh tráng đập, bạn sẽ cảm nhận được vị ngọt của bánh tráng, đậm đà của mắm nhĩ, cay nồng của ớt và một chút thơm hơi béo của tỏi. 

Bánh tráng đập ăn cùng hến trộn

4. Cơm gà phố Hội là món ăn mà bạn không nên bỏ qua khi đến đô thị cổ này. Gạo để nấu cơm gà là loại gạo ngon, thơm và dẻo, được lựa chọn kỹ lưỡng, ướp gia vị rồi nấu với nước luộc gà và lá dứa bằng lò củi. Gà được dùng là loại gà ta còn tơ, thịt mềm mà không bở, chắc mà không dai, da mỏng thịt thơm. Sau khi luộc, thịt gà được xé nhỏ ra rồi bóp với hành tây, hành phi, muối tiêu và rau răm. Cơm gà Hội An thường được ăn với hành tây, đu đủ chua, rau thơm Trà Quế, nước tương và tương ớt. Ngoài ra, còn có một chén súp trộn tim, gan, cật gà ăn kèm.

Cơm gà phố hội - món ăn bạn không nên bỏ qua khi đến Hội An

5. Bánh bao - bánh vạc là hai loại bánh có nguyên liệu, cách làm gần giống nhau và thường được ăn cùng trên một đĩa bánh. Nguyên liệu chính để chế biến hai loại bánh này là gạo, loại gạo thật trắng, nguyên hạt, dẻo, thơm. Nhân bánh vạc được làm từ tôm đất giã nhuyễn trộn với một ít tiêu, tỏi, hành, sả cùng những gia vị bí truyền. Nhân bánh bao được làm từ thịt heo, nấm mèo, hành lá thái mỏng rồi cũng xào cùng gia vị bí truyền đó. Có lẽ phần gia vị này cũng là một nguyên nhân khiến bánh bao – bánh vạc chỉ có thể ăn ngon ở Hội An.

Bánh bao - bánh vạc

6. Chè bắp – một món ăn dân dã trở nên rất nổi tiếng ở Hội An bởi nó được chế biến từ bắp Cẩm Nam ngon có tiếng của xứ Hội. Chè có vị ngọt, thơm thanh tao và tự nhiên của bắp mới bẻ. 

Chè bắp - món ăn dân dã nổi tiếng ở Hội An

7. Bánh bèo Hội An. Bánh có màu trắng đẹp mắt, được chiên từ cao lầu (món ăn đã nói ở trên) nên có độ dẻo vừa phải, ăn rất ngon. Nhân bánh được nấu ướt từ tôm tươi, thêm chút ớt, màu sắc rất bắt mắt. Ngoài ra còn có hành tây phi dầu vàng vừa đủ, không quá cháy, ăn kèm bánh rất thơm.

Bánh Bèo Hội An

8. Hoành thánh. Người Hội An đã đưa món này thành món ăn đặc trưng của xứ mình, vỏ hoành thánh rán giòn với xốt chua cay, miếng hoành thánh giòn rụm vừa giống miếng pizza lại vừa giống viên hoành thánh. Một sự kết hợp hoàn hảo giữa Đông và Tây. 

Hoành thánh - món ăn đặc trưng của phố Hội

9. Bánh tráng ướt. Cũng gần giống với bánh cuốn nhưng thay vì là bánh tráng mỏng kèm với nhân mọc nhĩ thì ở Hội An, bánh tráng còn có thêm tôm chấy. Khi ăn, bánh được rưới thêm mỡ hành rất thơm và ăn kèm chả lụa (giò lụa).

Bánh tráng ướt

10. Bánh xèo Hội An là đặc sản chính hiệu của vùng đất phố Hội. Sự cuốn hút của món ăn này là nhờ vào vị giòn tan của bột gạo, vị béo bùi của nước cốt dừa, mùi thơm của bột nghệ hòa lẫn các loại rau thơm, bên cạnh đó chất đạm thường được sử dụng là thịt bò, tôm, mực. Bánh phải ăn nóng, tức làm đến đâu ăn đến đấy và khi ăn không dùng đũa, thìa mà chỉ dùng tay.

Bánh xèo Hội An - Đặc sản chính hiệu của phố Hội

IV. Kinh nghiệm du lịch Phố cổ Hội An

1. Bạn nên đến Hội An vào ngày 14 âm lịch hàng tháng. Vào ngày này, chính quyền Hội An tổ chức Lễ hội đêm rằm phố cổ (tổ chức lần đầu năm 1998). Trong dịp lễ hội, thời gian từ 17 đến 22 giờ, tất cả các ngôi nhà, hàng quán, tiệm ăn đều tắt điện, toàn bộ khu phố chìm trong ánh sáng của trăng rằm và những ngọn đèn lồng. Trên các con phố, những phương tiện giao thông tạm thời bị cấm, chỉ dành cho người đi bộ. Tại các điểm di tích, nhiều hoạt động ca nhạc, trò chơi dân gian, thi đấu cờ tướng, đánh bài chòi, thả hoa đăng... được tổ chức. Bạn sẽ được đắm mình vào không gian đô thị của thế kỷ trước, chắc chắn sẽ là một trải nghiệm khó quên.

Nhà nhà treo đèn lồng trong đêm rằm phố cổ

2. Bạn không nên đến Hội An trong thời gian từ tháng 8 đến tháng 12. Vì thời gian này Hội an đang trong mùa mưa, ảnh hưởng rất lớn đến chuyến du lịch của bạn.

3. Bạn nên tận hưởng buổi sớm bình yên ở Hội An. Thành phố nhỏ xinh này rất đông khách và nóng nực vào ban ngày nên bạn chỉ có thể tìm thấy không gian tĩnh lặng, không khí mát mẻ, trong lành nơi đây vào buổi sáng sớm. 

Buổi sớm bình yên ở phố cổ Hội An

4. Phố cổ Hội An rất đẹp về đêm. Bạn có thể đi dạo quanh những ngõ ngách thanh tịnh của khu phố. Đi giữa Hội An trong đêm đèn lồng mới thưởng lãm hết vẻ đẹp của phố cổ. Những mái nhà rêu phong, những con đường uốn lượn huyền ảo dưới ánh trăng...

Hội An quyến rũ về đêm

5.  Bạn có thể kết hợp tham quan biển Cửa Đại và đảo Cù Lao Chàm. 

• Biển Cửa Đại nằm cách đô thị cổ Hội An 5km về hướng Đông. Đây là bãi tắm lý tưởng, có bãi cát trắng mịn, nước trong xanh, sóng nhỏ và luôn chan hòa ánh nắng.

Biển Cửa Đại

• Đảo Cù Lao Chàm là một địa điểm du lịch hấp dẫn có khí hậu quanh năm mát mẻ, hệ động thực vật phong phú, phong cảnh hữu tình, đặc biệt là nguồn hải sản và nguồn tài nguyên yến sào. Cù Lao Chàm còn là thiên đường của thú vui lặn biển, bởi đây là nơi có nhiều rạn san hô tập trung thành một “bảo tàng sống” tuyệt đẹp thuộc khu dự trữ sinh quyển thế giới.

Một góc đảo Cù Lao Chàm

Rạn san hô biển Cù Lao Chàm

Các du khách lặn biển Cù Lao Chàm

6. Cuối cùng, về hành trang. Bạn nên mang theo mũ nón, ô, kem chống nắng và nên có một chai nước luôn bên mình vì thời tiết nắng nóng. Bạn cũng đừng quên mang theo thuốc đau bụng phòng 

Hội Quán Phước Kiến

GOTOUR-Hội quán Phước Kiến tọa lạc tại số 46 đường Trần Phú, Hội An, tỉnh Quảng Nam.

Hội quán này do một nhóm người Phước Kiến (Trung Quốc) đến Hội An sinh sống tạo dựng vào năm 1759.

Hội quán là nơi thờ thần, Tiền hiền và hội họp đồng hương của những người Phước Kiến.

Tương truyền, tiền thân của Hội quán là một gian miếu nhỏ thờ pho tượng Thiên Hậu Thánh Mẫu (bà chúa phù hộ cho thương nhân vượt sóng gió đại dương) vớt được tại bờ biển Hội An vào năm 1697. Qua nhiều lần trùng tu, với sự đóng góp chủ yếu của Hoa kiều bang Phúc Kiến, hội quán càng trở nên rực rỡ, khang trang góp phần tô điểm diện mạo kiến trúc đô thị cổ Hội An.

Hội An là một thị xã nhỏ bé nằm trên đất Quảng Nam, là nơi chứng kiến hai cuộc giao thoa văn hóa lớn trong lịch sử Việt. Lần thứ nhất là cách đây hơn 5 thế kỷ, khi nước Đại Việt tiến về phương nam mở mang bờ cỏi, và lần thứ hai là cách đây 2 thế kỷ, khi người Phương Tây theo các chiến thuyền và thương thuyền đặt chân lên mảnh đất này với ý đồ truyền bá và thôn tính. Cả hai sự kiện đó đều kéo theo tương tác văn hoá lớn lao và nền văn hóa việt đã vượt qua thử thách đồng hóa để tự cải biến và tồn tại cùng thời cuộc.

Bên cạnh đó Hội An còn là một cảng thị truyền thống ở Đông Nam Á vào thế kỷ 15 và 16, vẫn còn được bảo tồn nguyên vẹn và chu đáo, là phố cổ duy nhất ở Việt Nam còn giữ được tương ứng nguyên trạng với lối kiến trúc nhà ở truyền thống có niên đại cách đây từ 2 đến 3 trăm năm, xen vào những ngôi nhà ở là những công trình kiến trúc tôn giáo cũng như đền miếu, hội quán… Là nơi có môi trường sinh thái nhân văn rất độc đáo. Bao xung quanh đó là các làng nghề và những cảch sinh hoạt trên sông nước. Đây cũng là di tích của ba cộng đồng người cùng sinh sống là người Việt, Trung Hoa và Nhật Bản.Chính những điều này mà Hội An được UNESCO công nhận di sản văn hóa vào tháng 12 năm 1999.

Sử Trung Hoa kể rằng, vào thế kỷ XVII, năm 1649, ở Trung Quốc, nhà Thanh diệt nhà Minh, lập ra triều Mãn Thanh. Các tướng lĩnh triều Minh không thuần phục, nỗi dậy phản Thanh phục Minh và đã bị thất bại. Nhiều người trong số họ đã đưa gia đình lên tàu vượt biển đến xuống vùng Đông Nam Á, trong đó có Hội An. Họ đã xin Chúa Nguyễn cho phép định cư ở Hội An, và thành lập ở đây làng Minh Hương, đó là những người dến từ 5 bang chính: Triều Châu, Quảng Đông, Phúc Kiến, Hải Nam, Haka hay còn gọi là Hẹ. Vì người Hoa cũng như người Việt sống mang tính cộng đồng rất cao, để có thể đoàn kết cùng nhau buôn bán, tương trợ lẫn nhau khi hoạn nạn mỗi bang đã lập nên cho mình một hội quán. Hội quán Phúc Kiến nỗi tiếng bởi vẻ đẹp nguy nga, tráng lệ, uy nghiêm trong một không gian rộng lớn, kiến trúc đặc sắc kiểu Trung Hoa và sự linh thiêng của nó.

Hội quán Phúc Kiến là nơi thờ Bà Thiên Hậu Thánh Mẫu và các vị thần bảo hộ về sông nước, tiền của, con cái, các vị tổ tiên và là nơi họp đồng hương và giúp dỡ lẫn nhau của người Phúc Kiến, những người đến Hội An sớm nhất và đông nhất. Đây là công trình kiến trúc tiêu biểu tại Hội An được xây dựng vào năm 1697. Qua nhiều lần trùng tu, với sự đóng góp của Hoa Kiều bang Hội Quán Phúc Kiến càng trở nên rực rỡ, khang trang góp phần tô diểm diện mạo kiến trúc đô thị cổ Hội An.

Trước kia nó được xây dựng hoàn toàn bằng gỗ nhưng đến năm 1757 Hội Quán này được xây dựng lại bằng gạch và mái ngói như quí khách đang thấy. So với các Hội Quán khác ở Hội An như Quảng Đông, Triều Châu, Hải Nam ……Phúc Kiến có không gian rộng và sâu nhất, với lối kiến trúc xưa với kiểu ” Nội công ngoại quốc”, và bộ vì kèo tiền điện theo kiểu “Chồng rường giả thủ”, cùng với nhiều bức chạm lộng, chạm nổi hoa lá, điểu thú rất sinh động. Hội quán được công nhận là di tích loại 1 vào ngày 19/3/1985. 

Cổng tam quan, một công trình không thể thiếu trong lối kiến trúc đình , chùa truyền thống. Công trình này được trùng tu vào năm 1975, toàn bộ công trình được khảm bằng sành sứ, phía trên được lợp ngói âm dương với mái cong vút.. Lợp ngói âm dương, thực ra là kiểu lợp ngói của người xưa bao gồm ngói dương và ngói âm. Ngói dương giống như hình cái ống tách đôi, một đầu có chuôi thu nhỏ để luồn vào bên trong viên ngói khác khi lợp nên thường gọi là ngói ống, mặt hướng ra ngoài được phủ men xanh hoặc vàng. Viên dưới cùng dùng để khóa bộ mái, được đúc thêm một cái nắp hình tròn, thường được trang trí hoa văn chử thọ tròn, theo lối triện, gọi là câu đầu. Ngói âm có hình chử nhật uốn cong, trong lòng phủ men một mặt. Khi lợp tráng men hướng lên phía trên, cứ hai viên ngói âm thì có một viên ngói dương phủ lên hoặc ngược lại, cứ hai viên ngói dương thì có một viên ngói âm phủ lên. Viên ngói âm dưới cùng của bộ mái có gắn với một cái yếm, thường trang trí mắt hổ phù, gọi là trích thủy, liên kết với hai viên ngói câu đầu, cùng có chức năng trang trí diền mái và dùng để định hướng giọt nước mưa. Các đầu đao, chúng được bài trí hình con rồng đang uốn lượn, đây là biểu tượng của uy quyền. Trên nóc có tích lưỡng long chầu bình hồ lô, bình này tích sinh khí của trời và đất để làm tăng sức mạnh cho con người. Nhìn lên ở giữa cổng tam quan là 4 chữ hán màu đỏ ” Hội Quán Phúc Kiến”. Còn 3 chữ trên đó là Kim Sơn Tự bởi vì trước kia Hội quán này còn có tên gọi là Kim Sơn Tự. Hai vòng tròn hai bên là thờ ông Nhật và bà Nguyệt – Tượng trưng cho trời và đất, là sự hài hòa âm dương trong vũ trụ.

Có 3 lối đi vào theo kiểu ” nam tả, nữ hữu”, 3 lối đi còn có ý nghĩa là “ Thiên, Địa, Nhân” cánh cửa ở giữa rất ít khi được mở ra, nó chỉ được mở vào những ngày lễ lớn, ma chay, cưới hỏi…Bởi vì theo quan niệm người xưa, nếu cổng chính giữa mở ra thì những sinh khí xấu sẽ đi vào bên trong.

Phía trước là hòn nam bộ với hình tượng cá chép hóa rồng hay còn gọi là cá chép vượt vũ môn. Người Trung hoa có truyền thuyết về cá chép hóa rồng hay cá chép vượt vũ môn như thế này: Một năm, trời hạn hán vì số Rồng quá ít, không đủ làm mưa điều hòa cho khắp mọi nơi, Trời mới đặt ra một kỳ thi kén các vật lên làm Rồng gọi là thi rồng.Khi chiếu trời ban xuống, vua Thủy Tề loan báo cho các cư dân dưới nước tham gia vào cuộc thi. Cuộc thi có ba kỳ. mỗi kỳ vượt qua một đợt sóng. Con vật nào đủ sức đủ tài vượt được cả ba đợt thì mới được hóa Rồng.

Trong một tháng trời, đại diện của bao nhiêu loài thủy tộc đến thi đều bị loại cả. vì không con nào vượt được cả ba đợt sóng. Sau đó cá Rô nhảy được một đợt nhưng đã bị rơi ngay. Rồi đến Tôm nhảy qua được hai đợt, ruột ,gan, vây, vẩy, râu , đuôi đã gần hóa Rồng, nhưng đến lượt thứ ba thì đuối sức ngã bổ xuống mà lưng đã còng lại. Đến lượt con cá chép vào thi thì gió thổi ào ào, mây kéo ầm trời. Cá chép vượt luôn một hồi qua ba đợt sóng và lọt vào cửa Vũ Môn. Cá Chép đã hóa thành rồng phun nước làm giá táp, mưa sa, muôn loài sung sướng, sự sống đã hồi sinh.

Vì vậy ở Trung Quốc, cá Chép thường xuất hiện ở các câu chúc tết như ” Niên niên hữu dư” nghĩa là hi vọng năm nào củng dư thừa ấm no. Cá chép còn là biểu tượng của sự kiên trì và bền chí.

Ở giữa này là phiên bản Vạn Lý Trường Thành. Còn phía bên còn lại là hình tích của bốn con vật linh thiêng Long, Lân, Quy, Phụng, bên tay phải tôi là con Rồng, đối với các nước phương Đông, con rồng là kiệt tác sáng tạo có lịch sử lâu đời .Nó có hình dạng kỳ lạ, đầu giống như đầu đà, sừng giống như sừng nai, cổ giống như cổ rắn, bụng giống như bụng con giao, mắt giống như mắt thỏ, tai giống như tai bò, chân giống như chân cọp, móng giống như móng chim ưng, vảy rồng giống như vảy cá ly. Rồng là biểu tượng của uy quyền.Tiếp đến là con Lân, nó củng là sản phẩm của trí tưởng tượng, nó có hình như con hươu nhưng lại lớn hơn, mình có vảy, đuôi giống đuôi trâu, chân giống chân ngựa, miệng rộng, mũi to, đầu có 1 sừng, lông trên lưng có 5 màu, lông dưới bụng chỉ có màu vàng, tính rất hiền lành, không đạp lên cỏ tươi, không làm hại các sinh vật khác, nên được gọi là Nhân thú, nghĩa là con thú có lòng nhân từ nó biểu hiện cho sự may mắn. Đây là con rùa, nó tượng trưng cho sự tồn tại và bất diệt. Cuối cùng là hình con chim Phượng, đây là linh vật được biểu hiện cho tầng trên, Phượng thường có mỏ vẹt, chân chim, cổ ngắn.

Bốn con vật này đều rất linh thiêng, mỗi khi có 1 trong 4 con xuất hiện thì nơi ấy ắt có điều lành xảy đến, hoặc có thánh nhân ra đời.

Ngoài ra có 2 Lân bằng tượng đá - Chúng như là người canh giữ cho Hội Quán.

Bước qua cổng tam quan này chúng ta sẽ tham quan các công trình kiến trúc chính của Hội quán như: Tiên đình, chính điện, hậu tẩm….

Ở phía  trong tiền đình có một bộ bàn đá. Nó được dùng làm nơi hội họp, bàn bạc làm ăn của các thương dân Phúc Kiến xưa kia. Những vòng hương đang được treo - Đây là một nét nỗi bật của hội quan Phúc Kiến, Tương truyền rằng, Hội Quán Phúc Kiến hay còn gọi là chùa Phúc Kiến rất linh thiêng nên khách hành hương thường hay đến đây và thắp những vòng hương lớn này để cầu chúc sức khoẻ, tài lộc, cho gia đình, bạn bè và cho bản thân. Những vòng hương này được bán ngay tại Hội Quán, nhưng không được phép mang ra ngoài mà phải thắp ngay tại đây. Mỗi vòng hương như vậy cháy trong khoảng 30 ngày. Nếu như có vòng hương nào tắt trước khi cháy hết thì những người trong Hội Quán sẽ thắp lại. Trên các khoanh nhang người cúng thường hay viết một tờ giấy có ghi họ tên đầy đủ của cả gia đình, địa chỉ… để mong muốn được bà phù hộ độ trì cho công ăn việc làm được thuật buồm xuôi gió. Và khi vòng hương cháy hết thì người trong Hội Quán sẽ lấy những mảnh giấy này đốt thành tro. Như vậy lời ước mới linh thiêng.

Phía bên tay phải  đó là bức tranh bà Thiên Hậu Thánh Mẫu cùng với người hầu của bà và một chiếc thuyền gặp nạn. 

Còn phía bên bên trái là bức tranh miêu tả 6 vị lục Tướng Vương Gia, 6 vị này được thờ ở trong gian hậu tẩm 

Trước bàn thờ Quan Thế Âm Bồ Tát và bà Thiên Hậu Thánh Mẫu – Nữ thần biển ” Thiên Hậu Thánh Mẫu”. Người đã giúp họ tránh hoạn nạn, giông bão trên bước đường phiêu bạt. Bà là vị thần được đặc biệt coi trọng không những ở nơi đây mà ở tất cả các miếu của người Hoa ở Hội An và những nơi mà người Hoa sinh sống. Vì ngày xưa trên bước đường lưu lạc tứ xứ, người Hoa thường đi bằng tàu thuyền mà theo tương truyền thì bà thiên Hậu là người họ Lâm ở tỉnh Phúc Kiến, lúc nhỏ bà là một đứa bé bị câm. Năm lên tám tuổi bà được một ông tiên cho theo học đạo và đến năm 16 tuổi Bà được ông tiên ban cho phép thần thông hô mưa, gọi gió. Và ông ban cho Bà với điều kiện chỉ làm những việc thiện. Bà được gọi là nữ thần của biển cả, hay nữ thần phù hộ cữu giúp những người đi biển. Người Hoa những khi có việc cầu xin bà phù hộ thường mang lễ vật đến làm lễ dâng hương. Sau đó họ thường cúng cho bà những Khoanh Nhang Đại và họ cũng cúng cho hội quán dầu hỏa để thắp đèn trên bàn thờ của Bà. Những Khoanh Nhang này lớn lắm, có thể cháy đến một năm mới hết. Người trong coi hội quán sẽ lấy lần lượt các khoanh đốt dần, cái nào hết thì treo cái khác lên. Trên các khoanh nhang người ta thường hay viết một tờ giấy có ghi họ tên đầy đủ của cả gia đình, địa chỉ… để mong muốn được bà phù hộ độ trì cho công việc được làm ăn thuộc buồm xuôi gió. Hàng năm vào ngày 26 tháng 2 người Trung Hoa nói chung, và người phúc kiến nói riêng tổ chức lễ vía của bà. Tại đây diễn ra nhiều hoạt động lễ hội thu hút rất nhiều du khách trong và ngoài nước đến tham gia.

Bên phải thờ thần Thiên Lý Nhãn tức là vị thần có tài nhìn xa vạn dặm, và bên phải thờ thần Thuận Phong Nhĩ là vị thần có tài nghe xa nghìn dặm họ là 2 vị thần phụ tá cho bà Thiên Mậu Thánh Mẫu phát hiện những người gặp nạn trên biển để bà cứu giúp.

Bên trái chính diện, người ta trưng bày mô hình chiếc thuyền của các thương nhân gặp nạn dùng để đi biển trước đây có niên đại từ năm 1875 với nhiều chi tiết cụ thể. Điều đáng chú ý nhất trên chiếc thuyền là đôi mắt. Người Hội An quan niệm rằng, con người, con vật đều có mắt để nhìn đời và nhìn vào lòng mình thì các đồ vật gắn với vận mạng của con người cũng phải có mắt. Chính vì thế, chiếc thuyền này được vẽ 2 con mắt hai bên, to và rõ để nhìn thấy những tai ương trên biển khơi.

Phía bên trong 2 Hậu tẩm. Ở giữa có một bàn thờ  đây là nơi thờ của 6 vị Lục Tánh Vương Gia, 6 vị này gồm Khâm Vương, Trương Vương, Thuấn Vương, Chu Vương, Hoàng Vương và Thập Tam Vương. 6 vị tướng người Phúc Kiến này dẫn đầu trong phong trào phản Thanh phục Minh, nhưng thất bại nên đã đưa con cháu mình theo đường biển đến Hội An. Hằng năm ở đây có tổ chức ngày giỗ tổ cho 6 vị này vào ngày 16/2 âm lịch, nhưng trước đó một ngày, nhiều người đã đến dâng hương. Hội quán cũng cúng chay , cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, người khỏe mạnh.

Bàn thờ bên phải là nơi thờ tượng lớn của Bà Chúa Sinh Thai, Bà là người nặn ra hình hài đứa trẻ. Hai Bà phái dưới là một Bà khai sinh và một Bà khai tử. Ở dưới thấp là 12 Bà Mụ, mỗi Bà có nhiệm vụ chăm sóc đứa trẻ mỗi tháng trong 12 tháng đầu đầu tiên. Vì thế khi đứa trẻ chưa đầy một năm tuổi, khi chúng cười hay nói gì đó, người ta cho là các Bà dạy, hoặc khi chúng bị té ngã nhưng không bị thương gì, người ta cho rằng có bà Mụ che chở. Chính vị vậy mà người ta thường hay tổ chức thôi nôi hay đầy tháng để tỏ lòng biết ơn các Bà Mụ. Ngày xưa, trong buổi lễ người ta thường hay chuẩn bị 12 miếng trầu, 12 miếng cau để dâng cúng 12 Bà Mụ và có riêng một lá trầu và một quả cau cho Bà Chúa Sinh Thai. Cũng chính vì sự linh thiêng này mà Hội Quán còn là nơi để cho ngững người hiếm muộn về đường con cái đến đây cầu tự.

Còn phía bàn thờ bên trái là nơi thờ Thần Tài. Vị thần bên trái là Thần Tài Trắng hay còn gọi là Phúc Thần, là vị thần ban của cải, phước lộc. Vị thần bên phải là Thần Tài Đen hay còn gọi là Pháp Thần, là vị thần trừng phạt ngững người sử dụng tiền bạc không phù hợp với đạo lý. Đã có rất nhiều người đến đây để thắp hương cầu tài, cầu lộc và rút xăm đầu năm.